Jaarboeken Merckenswaert 1992 - 2001

Voor geïnteresseerden zijn deze jaarboeken, m.u.v. de jaargangen 1, 3 en 5, nog uit voorraad leverbaar.

De kosten bedragen € 2,50 per jaarboek, excl. verzendkosten. 
Bestellen kunt u bij de secretaris.

Jaarboeken

Jaarboek Merckenswaert - 1992

Achtste lustrum van de heemkundekring Weerderheem uit Valkenswaard.

M.W.C.J.N. van Moolenbroek-Vogels

Sociëteit Eensgezindheid 125 jaar.
G.W.M. Jacobs en C.J.A.M. van den Besselaar

Valkenswaard beschreven door de klassieken. 
In de 17de, 18de en 19de eeuw is Valkenswaard, net als vele andere dorpen in Noord-Brabant, beschreven door tijdgenoten en gepubliceerd in geografische en/of historische beschrijvingen van Brabant. 
H.T.A.M. van Mierlo

Een predikant - een valkenier - een bankier. Een herinnering aan de eerste hervormde predikant van de heerlijkheid Waalre en Weerde, en diens afstammelingen.
S.H.A.M. Zoetmulder

Erfenissen van de Valkenswaardse dorpspastoor Wouter, Walter of Valerius Heeren uit de 17e eeuw.
H.E.M. Melotte

Toen stadhouder Willem III naar Valkenswaard zou komen voor de valkerij. (1690)
J.W. Hagen

Een korte geschiedenis van het Sint-Martinusgilde van het Heilig Sacrament Dommelen. 
De oorspronkelijkelatijnse oprichtingsakte is verloren gegaan. De vertaling in het Nederlands is bewaard gebleven en daaruit is de exacte oprichtingsdatum bekend: 20 februari 1623.
J.G.C. van Kuyk, Deken-schrijver

Museum van Gerwen-Lemmens, een schatkamer in de Kempen. Het museum dat in mei 1980 zijn deuren voor het publiek opende, is gebaseerd op een privéverzameling van christelijke kunst uit de Nederlanden.
Drs. C.P.J.M. van Gerwen

Een korte geschiedenis van het St. Catharinagilde uit Valkenswaard. 
De exacte oprichtingsdatum is 19 maart 1787, getuige het Extract uit het Register der Resolutiën van de Hoogmogende Heeren der Staten Generaal der Vereenigde Nederlanden. De drie in dit extract genoemde personen waren allen meestervalkenier.
H. Carolus

Richard Hamond, schakel tussen valkeniers en sigarenfabrikanten. Geboren in 1773 in Engeland, vestigt zich alsvermogend man in Valkenswaard. Op 10 oktober 1845 sterft hij. Nog steeds is zijn graf, met daar omheen een ijzeren hek, te zien op het oude kerkhof te Valkenswaard. Een deel van zijn nalatenschap gaat naar Jan van Best waardoor diens sigarenfabriek een snelle groei doormaakt.
Christ van den Besselaar

Met Panken terug naar Valkensweerd. Een tocht door Valkensweerds verleden, mogelijk gemaakt door meester Peter Norbertus Panken als gids, die een bijna levenslang dagboek naliet dat voor een heemkundige een schier onuitputtelijke bron is.
Johan Biemans

Elf september 1944, dag van de schijnbare bevrijding. Een verslag van de grote ellende die een aantal mensen die dag moesten ondervinden en van de verwoestingen die rond die tijd in het centrum aan fabrieken en woningen plaatsvonden.
Werkgroep Valkenswaard in Oorlogstijd

Veldkapellen in Valkenswaard, Borkel en Schaft en Dommelen. 
Een inventarisatie en studie van de bestaande veldkapellen.
F.H.H. Brom en W.A.C. Mandigers

 

Jaarboek Merckenswaert - 1993

Onze voorouders en het begrip tijd. 
In deze bijdrage wordt gekeken hoe in het verleden omgegaan is met het vat krijgen op de tijd.
Willem Dings

Veertig jaar strijd om de chirurgijns van Valkenswaard (1685-1726).
J.W. Hagen

Falcoaria Real Portugesa. 
Salvaterra de Magos, een dorp 45 km ten noord-oosten van Lissabon, was de plaats waarvalkerij hoogtij vierde in de periode 1730-1811. Nu nog staat er de verblijfplaats van Valkenswaardse valkeniers, het Falcoaria genaamd.
Jac. van Gerven

Materiële cultuur in Valkenswaard omstreeks 1720. 
Luxe eenheidsworst of persoonlijke voorkeur?
Drs. Renate van de Weijer

Terug naar het oude kerkje van Dommelen. 
De opgraving van het oude kerkje in Dommelen (1978).
Johan Biemans

Valkenswaard halverwege de vorige eeuw, 1850-1860.
Henk van Mierlo

Het oude kerkhof van Valkenswaard
J.H.E.M. Peels-Mollen en F.H.H. Brom

Flora van het oude kerkhof van Valkenswaard.
J. van den Nieuwenhof

Huize Robijnenhof. 
Dr. Dagevos, sinds 14 februari 1900 benoemd tot gemeente-arts, liet zijn villa bouwen op de hoek van de Kleine Markt en de tegenwoordige Leenderweg.
Trudi Woerdeman 

Mobilisatietijd WO-II.
Studiegroep Valkenswaard in Oorlogstijd

Het RK vereenigingsgebouw, Were Di en het Kempisch cultuurcentrum.
C. van den Besselaar

Merckenswaert van het Meertens-Instituut. 
Het P.J.Meertens-Instituut is een instelling van de Koninklijke Nederlandse en Akademie van Wetenschappen die zich bezig houdt met het onderzoek op het gebied van de dialectologie, de volkskunde de naamkunde.
J.B. Berns

Wa ik me herinner van Handel. 
Herinneringen in dialect aan de processie naar Handel.
Joke Peels-Mollen

Manden maoke. 
Een verhaal in dialect over 't vak manden maoke.
Anna Coppens, Dommelen

Goei en minder goei herinneringen an de dorstééd. 
Herinneringen in dialect aan de dorstijd in Borkel en Schaft.
Mina Kwinten

 

Jaarboek Merckenswaert - 1994

De geschiedenis van de Dommelsche bierbrouwerij. 
Nieuw licht op het land der Sniedersen.
Ad van Moolenbroek

Leven in de brouwerij, 
hoe met name lokale bierbrouwerijen zich door de eeuwen heen ontwikkelden.
Myriam van Moolenbroek-Vogels

Brouwersgerei in Brabant. 
De conjunctuur van het bier (1700-1940). De brouwnijverheid in stad en dorp tot omstreeks 1850.
drs. Renate van de Weijer

Bevolkingsontwikkeling te Valkenswaard 1696-1929. 
Een demografische analyse.
Henk van Mierlo

Kapel en schuurkerk van Borkel (1763-1809).
J.W. Hagen

De boekhouding van Karel Mollen, valkenvanger en fournituurmaker. 
Karel Theodorus Mollen werd geboren op 4 juli 1854 te Valkenswaard. Hij zette een familietraditie voort toen hij, net als zijn vader, het valkeniersberoep ging uitoefenen.
Jac. van Gerven

De elektrische draadversperring tussen België en Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog. 
In 1915 werd deze geplaatst, zij volgde ongeveer de landsgrenzen. Het artikel is een onderdeel van een uitgebreide historische monografie over de gebeurtenissen tijdens de Grote Oorlog in en om het Belgische grensdorp Neerpelt.
prof. dr. A. Vanneste, Universiteit Antwerpen (UFSIA &UIA)

Samenvoeging van de gemeenten Borkel en Schaft, Dommelen en Valkenswaard per 1 mei 1934. 
In verdeeldheid op weg naar eenheid. 
drs. Peter J. Latjes

Britse militaire begraafplaats Valkenswaard. Groot aantal onthulde geheimen.
Werkgroep Valkenswaard in Oorlogstijd

Luchtoorlog in de Kempen tijdens WO-II.
Johan Biemans

Valkenswaard bevrijd door Britse troepen 17 september 1944.
Werkgroep Valkenswaard in Oorlogstijd / J.W.C. van der Linden

 

Jaarboek Merckenswaert - 1995

De charters van Waalre en Valkenswaard. 
In totaal 116 stuks zijn er bewaard gebleven daterend van de 14e tot en met de 17e eeuw. Als historische bron hebben ze een meer dan plaatselijke betekenis. Om deze betekenis meer te kunnen uitdiepen is het nodig de charters voortdurend te plaatsen in de context van andere betrekkelijk schaarse bronnen. Hopelijk vormt het artikel daartoe een uitnodiging.
mr. A.P.A.M. Spijkers

Het reglement op de kerkbanken van Valkenswaard (1777),
gevisualiseerd en besproken naar aanleiding van onenigheid over de zitplaatsenverdeling.
J.W. Hagen  

50 jaar Rode Kruis Valkenswaard en omstreken.
Jan Damen

Valkenswaard op het spoor. 
Op 20 juli 1866 werd de spoorlijn Hasselt - Valkenswaard - Eindhoven geopend en uiteindelijk op 3 juni 1973 gesloten.
Bert van Diepen  

De begroeing van de oude spoorbaan op het oude baanvak Heeze - Valkenswaard - Achel.
Jan van den Nieuwenhof  

De geschiedenis van Valkenswaardse arbeiders
tewerkgesteld in Oberndorf am Neckar, 1942-1945. Veel werknemers waren afkomstig van de Valkenswaardse sigarenfabrieken en werden voornamelijk tewerkgesteld bij de wapenfabrieken van Mauser-Werke A.G.
drs. Alphons van den Gruijthuijzen

De heilige Kempen. 
Abdijen Tongerlo, Averbode, Corsendonck waren een bron van geestelijk leven en cultuur, meteen niet gering aandeel in de economische, agrarische ontwikkeling. De Kempen kent verder een klein aantal heiligen die men om verschillende redenen als eigen aan deze streek kan beschouwen.
drs. C.P.J.M. van Gerwen

Valkenswaardse straatnamen en hun geschiedenis.
Henk van Mierlo

Valkenswaard ligt verkeerd. 
Een gezegde die niet zomaar uit de lucht komt vallen. Er lag wel degelijk een letterlijke betekenis aan ten grondslag waarvoor er terug wordt gegaan in de tijd.
Johan Biemans

 

Jaarboek Merckenswaert - 1996

De grens tussen Nederland en Belgie. 
De oprichting en de scheiding van het Verenigd Koninkrijk, internationaleovereenkomsten, aanbesteding van grenspalen, de grens tussen de huidige gemeente Valkenswaard en de directe omgeving.
J.W. Bieze

De parochie Waalre en Valkenswaard en haar pastoors tot ongeveer 1570.
dr Arnoud-Jan A. Bijsterveld

Archeologie in Valkenswaard. 
Landschap, vondsten, opgravingen en voorspellingen. Op basis van vindplaatsen en de vondsten wordt er een actueel maar globaal overzicht gegeven van de bewoningsgeschiedenis voor het grondgebied vangemeente Valkenswaard.
Nico Arts

Een geschiedenis van de Sint Vincentiusvereniging in Valkenswaard (1940-1976). 
In deze bijdrage wordt ingegaan op de stichter, ontstaansgeschiedenis in Frankrijk, de verspreiding in Nederland en de oprichting, werkzaamheden en het uiteindelijk weer verdwijnen van de Valkenswaardse conferenties.
drs Willem Dings

Kiosken op de Mert 1882-1955. 
Vele decennia lang heeft een muziekkiosk de Markt van Valkenswaard gesierd. Regelmatig werden vanaf deze 'muziektempel' muziekuitvoeringen gegeven. Vanaf 1882 tot aan het midden van de jaren vijftig van deze eeuw, bepaalde de kiosk het gezichtsbeeld van de Markt. Hoewel gesproken wordt over de kiosk gaat het in feite over drie kiosken die, aaneensluitend in een periode van bijna 70 jaar, aan het Marktplein gestaan hebben. Over deze drie kiosken nu gaat deze bijdrage.
Etienne Wetzer

Voormalige posterijen in en om Valkenswaard (1742-1816).
J.W. Hagen

De familie van Best te Valkenswaard, 1753-1959. 
'Met klinkende en blinkende penningen in behoorlijke forma'. Inclusief genealogie familie van Best.
Christ van den Besselaar en Henk van Mierlo

Beroepen uit cijnsboek 45044.
D. Vangheluwe

 

Jaarboek Merckenswaert - 1997

De burgemeesters van Valkenswaard, 1811-1940. Het ambt en de bekleders.
Henk van Mierlo

De dingbank Eersel: een burengemeenschap tussen 1350 en 1550. Doorgifte van erfgoed nader bekeken.
D. Vangheluwe

De 17e eeuwse douanepalen te Budel, Someren en Bergeyk.
J.W. Bieze

Dokter Johannes H. Gijrath (1816-1900). Valkenswaards' eerste heel- en vroedmeester.
Etienne Wetzer

De rol van het platteland bij de Brabantse Omwenteling van 1789.
drs. Simon Dickens

Tijdingen over tienden. Markante momenten uit de geschiedenis der Valkenswaardse tienden gedurende het Ancien Régime en de Bataafs-Franse tijd.
J.W. Hagen

De zoete viering van een bitter gebeuren. Onnozele kinderen in Valkenswaard.
dr. Gerard Rooijakkers

De Kempen en de Tiendaagse Veldtocht in 1831.
Ad van Moolenbroek

 

Jaarboek Merckenswaert - 1998

De familie de Jongh in de Heerlijkheid Waalre en Wedert. 
Inclusief een genealogie.
dr. J. Walinga

75 Jaar missienaaikring Valkenswaard (1922-1997). 
Werken met een missie. In dit artikel worden de verschillende aspecten van de Valkenswaardse Missienaaikring afzonderlijk besproken. Na het aangeven van de relevante context wordt ingegaan op de centrale activiteit van de kring: het vervaardigen van allerlei liturgische kledingstukken voor missionarissen.
Henk van Mierlo  

De Leenderhoef 1790-1949. 
Een hoeve weggestopt tegen de rand van de Leenderhei, aan de uiterste zuidgrens van Brabant, waar de Lage Landen van naam veranderen en de Warmbeek Tongelreep wordt. Dit verhaal gaat over haar bewoners en bezoekers waarin Josefien Baken-Derikx centraal staat.
Leo Driessen

Het Staatse optreden tegen de Valkenswaardse pastoor Jacob Danckers in 1685-86. 
Een omgekeerde dragonnade na de herroeping van het Edict van Nantes.
J.W. Hagen  

Bibliografie van Borkel en Schaft, Dommelen en Valkenswaard. 
Een overzicht van boeken, tijdschriften en artikelendie tot 1 januari 1998 zijn verschenen en die betrekking hebben op deze plaatsen. In totaal gaat het om 395 titels.
Christ van den Besselaar en Henk van Mierlo

De gebeurtenissen rond de kroning van Wilhelmina en haar regeringsjubilea.
Ad van Moolenbroek 

De onderlinge verwantschap van de bewoners van Borkel en Schaft.
Toon van Gestel

Katholiek en protestant Valkenswaard rond 1648. 
Van pastoor naar predikant.
drs. Jac Biemans

Drie kônninge. 
Een verhaal in dialect over de toevoeging van Riethoven, Westerhoven en Luijksgestel aan Bergeijk.
Dries van Dommelen

 

Jaarboek Merckenswaert - 1999

Coöperatieve Zuivelfabriek Hollandia (1894-1960). 
In deze bijdrage wordt ingegaan op de rol van de landbouw van Valkenswaard, de oprichting van de zuivelcoöperatie en op haar ontwikkeling. Verder wordt een schets gegeven van de werking van de zuivelfabriek, de economische resultaten en de personen die nauw betrokken zijn geweest bij Valkenswaardse zuivelcoöperatie.
Henk van Mierlo

Terug naar de St. Willibrordus-MULO 1946-1949.
Johan Biemans

Van Antoniusgesticht tot stichting Valkhof; de zorgontwikkeling in Valkenswaard (1896-1988).
Etienne Wetzer

De distributie in Valkenswaard in de Tweede Wereldoorlog. 
Allereerst wordt ingegaan op de instelling van het landelijk distributieapparaat waarna de werking van dit apparaat in Valkenswaard wordt uiteengezet, met als besluit de overval op het distributiekantoor.
Joke Peels-Mollen

 

Jaarboek Merckenswaert - 2000

Valkenswaard in 's-Hertogenbosch. 
Zoeken naar archiefmateriaal in het Rijksarchief in Noord-Brabant.
Yvonne Bos-Rops

De stichting Brabantse Regionale Geschiedbeoefening. 
Beeld van een organisatie.
Jan van Oudheusden

Voornamen in Valkenswaard.
Henk van Mierlo

Van Carolusgasthuis naar Stichting Valkenhof (1927-1988).
Etienne Wetzer

 

Jaarboek Merckenswaert - 2001

Opkomst, bloei en neergang van Tricotfabriek Victoria.
Jan van Delft 

Simon Verepaeus, zestiende-eeuwse humanist uit Dommelen. 
Relatie tussen leven en werk.
Leo Driessen

Elitewisseling in de negentiende eeuw in Valkenswaard.
M.T.J. Geerts

Van stichting Taxandria naar stichting Valkenhof (1953 - 1988).
Etienne Wetzer

De bevrijding van Valkenswaard.
E.J. Arts † 

De Stichting Brabants Heem en de heemkundebeoefening. 
Een toekomst voor het verleden.
Joss Hopstaken

Streekarchief Eindhoven : Archief Nabij.
Marcel Duijghuisen

'Van wie bende gè d'r inne?'.  
Achternamen in Valkenswaard (1619-2001).
Henk van Mierlo