Lezing op 18 oktober 2011 door Wil Coolen

Het gaat hierbij niet alleen om een standbeeld of gedenkteken maar zeker ook over onderdelen van de bebouwing, de straatbeelden en het landschap binnen een gemeente. leijenhuijsingeAls de gemeenschap ergens bijzondere waarde aan hecht kun je het de 'status' geven van bv. monument.

Ook Valkenswaard kent zijn monumenten, zowel rijksmonumenten als gemeentelijke monumenten.

Om precies te zijn 21 rijksmonumenten en circa 25 gemeentelijke monumenten (aan uitbreiding van de gemeentelijke lijst wordt gewerkt, vandaar dat dat getal bij benadering is).

Daar is een lijst van opgesteld en zijn beschrijvingen voorhanden.

Maar wat is nu eigenlijk een monument? Welke kenmerken of criteria hanteer je? Dat kan breed zijn, bv. is het oudheidkundig of cultuurhistorisch, bouwkunstig of esthetisch fraai, heeft het toeristische aantrekkingskracht, heeft het economische-, educatieve- of maatschappelijke waarde of is iets sociaal-psychologisch zeer de moeite om het in ere te houden.

Waarom grijpt de overheid in waar het meestal toch gaat om particulier eigendom? Welke criteria hanteren de overheden en wat is het verschil tussen een rijks- en een gemeentelijk monument? Hoe is die overheidsbemoeienis eigenlijk tot stand gekomen? En dan is er natuurlijk ook altijd het stigma dat 'als je een monument bezit, er dan helemaal niets meer mee mag en dat je zelf niets meer hebt te zeggen over je eigendom'. Allemaal vragen waarover nogal eens misvatting bestaat. In het eerste deel van de lezing zal Wil Coolen dit allemaal helder uit de doeken doen.

dorpsstraat 49Het tweede deel van de lezing gaat concreter over de situatie in Valkenswaard. Hierin zal bij een aantal bouwobjecten worden stilgestaan, zowel beschermde als soms niet beschermde objecten, zowel bestaande als verdwenen gebouwen zoals bijvoorbeeld de oude Martinuskerk in Dommelen. De spreker beperkt zich deze avond tot gebouwen omdat daar diens expertise, voorkeur en ervaring liggen. Daarbij wordt geen afbreuk gedaan aan de maatschappelijke waarde van bijvoorbeeld archeologische monumenten of monumentaal groen.

In de praktijk zijn veel mensen dagelijks bezig met de zorg voor monumenten en historisch waardevolle stads- en dorpsstructuren. Naast de eigenaren van monumenten die hun panden onderhouden en restaureren zijn dat verder allerlei particuliere organisaties op plaatselijk, regionaal, provinciaal en nationaal niveau die zich op tal van manieren inzetten voor het behoud van ons patrimonium. Daarnaast draagt de overheid in belangrijke mate bij aan de zorg voor ons tastbare culturele erfgoed.

De lezing begint om 20.00 uur in Cultuurcentrum Carolus aan de Oranje Nassaustraat.